CHÚC MỪNG NĂM MỚI 2019!
Thứ bảy, ngày 25 tháng 5 năm 2019

Chương trình buổi hội đọc - đọc sách là một hoạt động nằm trong chuỗi hoạt động hưởng ứng "Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời” theo chỉ đạo của Chi bộ và kế hoạch triển khai của Chi hội khuyến học cơ quan. Đây cũng là dịp khuyến khích cho mọi người đọc và hình thành thói quen đọc, góp phần tạo điều kiện cho việc tự học và học tập suốt đời của mỗi người. Cá nhân tôi đến với ngày hội đọc sách với nhiều tâm trạng, vui có, háo hức có,  băn khoăn có...

Trước hết phải khẳng định rằng việc tổ chức buổi hội đọc là việc làm đúng đắn với mục đích rất thiết thực, đó là hướng tới việc tôn vinh giá trị của sách, tôn vinh tác giả, tác phẩm, tôn vinh văn hóa đọc, khuyến khích đọc; góp phần thực hiện việc phát triển văn hóa trong lĩnh vực thư viện với mục tiêu “Xây dựng phong trào đọc sách trong xã hội nhằm góp phần xây dựng có hiệu quả thế hệ đọc tương lai”. Tổ chức ngày hội đọc để qua đó tuyên truyền, giáo dục về việc đọc sách cũng như trân trọng, giữ gìn và bảo vệ sách. Qua đây cũng nhằm củng cố và nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ phụ trách thư viện, duy trì và đảm bảo chất lượng hoạt động của thư viện huyện. Có thể nói đây là hoạt động nhằm gửi đến tất cả cán bộ công chức chúng ta thông điệp: Tất cả mọi người đều phải đọc, giữ gìn, khơi dậy và nâng lên tầm cao của văn hóa đọc, phải chăm lo học tập suốt đời, để tiếp tục tạo cơ hội cải thiện cuộc sống của mình.

Nói đến Ngày hội, ta hình dung ra một ngày vui, nhưng riêng với đọc sách thì ngày hội không chỉ đem đến niềm vui trong một ngày. Nó là sự thăng hoa thể hiện kết quả đọc sách, rồi lại khởi đầu cho hành trình đến với sách dài lâu.

Nếu chúng ta quan tâm một cách đúng mực, ý thức trách nhiệm đến với ngày hội đọc cao hơn, chắc chắn chúng ta sẽ không thể cưỡng lại sức hấp dẫn của những cuốn sách - được ví như  “Thế giới thu nhỏ trong lòng bàn tay”. Tri thức của bạn ở đó, văn hóa và cách hành xử của bạn ở đó và chỉ có mở sách ra, bạn mới thấy được hết những điều diệu kỳ mà không một phương tiện nghe nhìn nào có thể mang lại.

Ý tưởng tổ chức buổi hội đọc là làm cho người tham gia hiểu thêm, yêu thêm, háo hức để chúng ta đều có thêm bên mình những tri thức mới, những người bạn mới, làm giàu cho vốn kiến thức và văn hoá đọc của mỗi người. Từ đó để đàm đạo những triết lý về đời sống, những kinh nghiệm trong công tác, để thưởng thức, chiêm nghiệm cái hay, cái đẹp, thấm thía ý nghĩa nhân văn; bổ sung nguồn trí thức vô biên, dạy cho chúng ta biết sống và biết hy sinh, chia sẻ mọi nỗi buồn vui sâu kín của mỗi con người.

Chuyện đọc là chuyện đương nhiên của những người biết chữ. Biết chữ rồi mà không biết đọc thì học chữ để làm gì? Có những cuốn sách làm ta thất vọng, nặng trĩu cảm giác hao hụt; ngược lại, có rất nhiều cuốn cho ta hạnh phúc dù phải thao thức suốt đêm vì nó. Có lẽ bởi vậy nên tôi mạo muội viết ra đây những lời tâm huyết với mong muốn duy nhất là góp thêm tiếng nói cho người yêu thêm sách và thích đọc sách, nâng lên tầm văn hóa đọc. Tất nhiên sẽ có rất nhiều điều tôi viết không còn là những chuyện mới.

Văn hoá đọc là một khái niệm có hai nghĩa, một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp. Ở nghĩa rộng, đó là ứng xử đọc, giá trị đọc và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân, của cộng đồng xã hội. Còn ở nghĩa hẹp, đó là ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân. Muốn phát triển nền văn hoá đọc phải phát triển ứng xử, giá trị và chuẩn mục đọc lành mạnh của các nhà quản lý và cơ quan quản lý nhà nước, của cộng đồng xã hội và của mỗi cá nhân trong xã hội. Nhưng trọng tâm và là mục đích cuối cùng của phát triển văn hoá đọc chính là phát triển ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc lành mạnh của mỗi thành viên trong xã hội. Ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc lành mạnh của mỗi cá nhân trong xã hội là thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc lành mạnh. Đó chính là nền tảng của một xã hội học tập, của việc học suốt đời, một yêu cầu cũng là một thách thức của xã hội hiện đại.

Trong đời sống tinh thần của mỗi chúng ta, sách đóng vai trò rất quan trọng, là chiếc chìa khoá vạn năng mở cửa lâu đài trí tuệ và tâm hồn; là kho tàng tri thức ghi lại những kiến thức, những giá trị của cuộc sống mà người đi trước đã kiếm tìm, học tập, trải nghiệm và truyền lại cho thế hệ sau. Mọi thành công của con người đều nhờ sự kết hợp của kinh nghiệm bản thân với tri thức lĩnh hội được từ việc học trong cuộc sống và trong sách vở.

Thế nhưng thực tế cho thấy: Trong cơn bão phát triển công nghệ số, hiện nay chúng ta đang bị “văn hóa nghe nhìn” chiếm mất chỗ trong cảm hứng đón nhận sách. Phim hấp dẫn, nhạc rộn ràng làm cho chúng ta thấy sách như thể già nua và tĩnh lặng, từ đó không thể tìm hiểu hết được những cảm xúc tinh tế mà những cuốn sách hay mang lại. Mặt khác, chúng ta đã yên tâm với công cụ Google và cho rằng sách phải mất công đọc nhiều, trong khi Internet sẽ giải đáp mọi câu hỏi rất nhanh. Đúng là sách đọc lâu hơn tìm kiếm bằng Internet, nhưng “Hạnh phúc là trên đường đi tìm hạnh phúc”. Thông tin và hiệu ứng tìm kiếm nhanh đó là thứ thức ăn nhanh, trong khi tâm hồn, trí tuệ chúng ta phải cần có một hành trình thẩm thấu sâu kỹ. Kiến thức tìm trong vài giây thì ta nhớ trong vài phút rồi thôi. Mà trên Internet, không hiếm khi kiến thức sai lệch; đó là chưa kể trên thực tế, khi ngồi trước máy tính ta sẽ thường lang thang lạc lối, không tập trung như đọc sách.

Với trách nhiệm được giao, với nhận thức của cá nhân và qua tìm hiểu các tài liệu tôi càng trăn trở khi còn nhiều người đang thơ ơ với sách. Đọc sách là một công việc mang tính cá nhân. Chẳng ai giúp ai lĩnh hội kiến thức trong một cuốn sách, nếu họ không tự mình trải nghiệm. Nghĩa là mọi hô hào trong việc đọc sách đều chả có nghĩa lý gì. Chúng ta nói các bạn đọc sách đi, trí tuệ nhân loại nằm trong sách cả đấy, tuy đúng, nhưng là giáo điều, sáo rỗng.

Thư viện huyện chúng ta mỗi ngày tiếp chưa đến 10 khách đến mượn và đến đọc. Ở cơ quan, công sở thì cán bộ công chức bận chúi mũi vào xử lý sự vụ, có rảnh thì cũng giao du trên các trang mạng, theo dõi các vụ án, thổn thức bởi các tình huống oái ăm đời thường, không quyết tâm để dành thời gian cho sách, có người cả đời không đọc nổi một cuốn tiểu thuyết. Công chức về đến nhà cầm sách lên đọc vài dòng cho dễ ngủ. Tóm lại có hàng chục lý do để dẫn đến chuyện chúng ta "tự kỷ" về tỷ lệ đọc sách. Chúng ta đang bước đi trong thế kỷ XXI với những đôi chân như vậy, thì sao có thể lạc quan về tương lai.

Chúng ta hoảng hốt khi nghe thông tin từ Bà Nguyễn Thị Thanh Mai - Vụ trưởng Vụ Thư viện cho biết kết quả một cuộc thống kê gần đây của Bộ VH-TT&DL cho thấy so với các nước trong khu vực, tỉ lệ đọc sách của người Việt Nam khá thấp, người Việt đọc trung bình 0,8 cuốn sách/người/năm (tức là chưa được một cuốn sách); Nhưng  bình tĩnh suy ngẫm lại, thì có thể hiểu, đây là hệ quả của việc chúng ta quên chăm bẵm phần gốc cho câu chuyện liên quan đến văn hóa đọc, chưa quan tâm hoặc quan tâm không đầy đủ đến việc tổ chức thật tốt hoạt động hội đọc.

Ở cơ quan chúng ta, tôi không thống kê được trung bình mỗi năm mỗi cán bộ công chức của cơ quan đọc được mấy cuốn sách, cũng chưa tìm hiểu được phương pháp đọc sách, kết quả đọc sách của từng người, nhưng qua tìm hiểu ở sổ mượn sách của thư viện thì có thể thấy một thực tế là rất ít người đến thư viện mượn sách (?). Và trên thực tế công tác có thể nhìn nhận được một số nhiệm vụ, công việc hoàn thành chưa chuyên sâu, chưa có hiệu quả có thể đó chính là hậu quả của việc lười đọc sách, lười nghiên cứu tài liệu.

Nhớ lại một thời, chúng ta chỉ có thú vui duy nhất là đọc sách, Bác Hồ nói: “Sách làm cho con người trở thành chủ nhân vũ trụ”. Cuốn sách hay sẽ được truyền tay nhau từ người này sang người khác để đọc, không phải ai cũng có điều kiện để được đọc sách. Còn ngày nay, khi xã hội phát triển, không hề thiếu sách, thậm chí có rất nhiều sách để lựa chọn, nhưng nhiều người lại không mấy mặn mà, hứng thú với việc đọc sách, nghiền ngẫm những cuốn sách. Sự phong phú, tràn ngập của vô số kênh thông tin trên mạng Internet, trên truyền hình… đã làm cho họ không còn đủ sự kiên nhẫn để tìm kiếm những cuốn sách hay.

Thực tế ngày nay thoạt nhìn ta thấy văn hóa nghe nhìn lôi cuốn mạnh hơn là văn hóa đọc. Rõ ràng văn hóa nghe nhìn thường chỉ nặng về tính thông tin và giải trí, nhẹ về tính giáo dục và bồi dưỡng tri thức. Trong khi đó, văn hóa đọc lại là sự ngược lại. Về tổng thể, văn hóa nghe nhìn và văn hóa đọc sẽ bổ sung cho nhau, không loại trừ nhau. Tại những quốc gia tiên tiến và có một nền giáo dục lành mạnh, văn hóa đọc bao giờ cũng có một vị trí xứng đáng.

Chúng ta từng nghe: Sách là túi khôn của nhân loại, chúng ta đã biết mọi tình huống thử thách trong đời sống đều có lối thoát, nếu trước đó ta là người hay đọc sách. Và nếu mê sách con người ta sẽ giã từ nhiều trò vô bổ và nguy hại. Biết rằng muốn nuôi dưỡng văn hóa đọc cần có thời gian và có sách hay. Nhưng trên hết ta cần có một tấm lòng, một nếp sống có văn hóa để làm bạn đọc thủy chung của sách. Khi đến với sách, dù chưa thu nhận được bao nhiêu kiến thức thì chúng ta đã có một không gian văn hóa và môi trường tâm lý để lòng nhân ái nảy nở, đơm hoa kết trái.

Là những người quan tâm tới sách thực sự, yêu sách tôi thực sự mong nuốn đến với buổi hội đọc để được tham gia vào những hoạt động mang tính chiều sâu, tìm những câu trả lời cho việc chọn và đọc sách trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin. Nếu không như thế, thì cũng là tri ân người làm ra sách, người viết sách, người có chung niềm đam mê với sách như mình, phát hiện ra những bí ẩn tâm hồn từ việc đọc sách…

Rõ ràng chúng ta cần một tư duy khác cho một “Ngày hội đọc sách”, cũng như cần một tư duy khác về việc tạo ra nhu cầu, thói quen, niềm đam mê đọc sách, thì mới hy vọng cải thiện được tỉ lệ đọc sách trong cán bộ công chức như mong muốn.

Có thể thấy, nếu chúng ta nghiêm túc rút kinh nghiệm, chúng ta cần làm việc với ý thức trách nhiệm cao cả hơn, tất cả các tổ chức, đoàn thể khẩn trương bắt tay vào thực hiện và khôi phục văn hóa đọc thì chắc chắn sẽ thu được kết quả tốt hơn, người đọc sẽ có một thái độ quan tâm đúng mực hơn, xóa bỏ được sự bi quan về văn hóa đọc trong đội ngũ cán bộ công chức.

                                                                                          Nguyễn Ngọc Tri

Bản quyền Trang thông tin điện tử thuộc về  Phòng Văn hoá và Thông tin huyện Hướng Hoá - tỉnh Quảng Trị
---
Trưởng Ban biên tập: Nguyễn Phú Sơn - Trưởng phòng - ĐT: 02333 505070; Quản Trị - Kỹ thuật: Nguyễn Thị Hằng - Chuyên Viên - ĐT: 02333 880070
Địa chỉ: Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Hướng Hóa * 156 Lê Duẩn, thị trấn Khe Sanh, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị * Điện thoại thường trực: 02333 880582